نخستین گردهمایی مسئولین انجمن ها و شخصیت های ادبی در انستیتو خانی برگزار گردید.
گفتگو با استاد مصطفي ايلخانيزاده
اديب و فعال فرهنگي
1) استاد جنابعالي در يكمين گردهمايي مسئولين انجمنها و شخصيتهاي ادبي از سوي انستيتو خاني دعوت شده بوديد لطفاً بفرماييد چه كساني از شهرستان بوكان شركت نموده بودند و در كل ميزان مشاركت افراد را با توجه به گسترهي حوزهي فعاليت اين مؤسسه چگونه ميبينيد؟
از شهرستان بوکان فقط من دعوت شده و در اين مراسم شرکت داشتم. از شهرستانهاي مختلف استانهاي آذربايجان غربي، کردستان، کرمانشاه و ايلام بعضي از مسئولين انجمنها و مؤسسات فرهنگي و اشخاص اديب و اهل قلم شرکت کرده بودند و ميزان شرکت افراد با توجه به گسترهي فعاليت اين مؤسسه نسبتاً خوب بود.
2) در اين نشست ظاهراً عملكرد انجمنها و نهادهاي فرهنگي مورد نقد و بررسي قرار گرفته است. ممكن است توضيح دهيد منتقدين اين عملكرد چه كساني بودند و نقد آنها را چگونه ارزيابي ميفرماييد؟
در اين نشست آن طور که بايد عملکرد انجمنها و نهادهاي فرهنگي نقد و بررسي نشد تنها نمايندهي يکي از مؤسسات فرهنگي مقداري دربارهي فعاليتهاي مؤسسهشان صحبت کرد و بنده نيز در مورد کارها و فعاليتهاي فرهنگي و آموزشي مؤسسهي فرهنگي و آموزشي ادب و کارهاي فرهنگي، نشستها، جشنوارهها و يادبودهايي که برپا کردهايم صحبت كردم و بيشتر در مورد فعاليتهاي آموزشي و کلاسها و دورههايي در سطوح مختلف کردي و تشکيل دورههاي آموزشي ادبيات کودک که با کمکهاي مالي معاونت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و با نظارت اداره فرهنگ و ارشاداسلامي بوکان تشکيل دادهايم بحث كردم و اعلام نمودم که تمام مؤسسات و آموزشگاهها و اشخاص ميتوانند کتابها و جزوات مؤسسه فرهنگي و آموزشي ادب را بدون اجازه از اين مؤسسه در سرتاسر کشور تدريس و از آن استفاده کنند. اشخاصي هم پيشنهاداتي مبني بر همکاريها و همياريهاي فرهنگي مؤسسات فرهنگي و آموزشي دادند، منجمله خود من. اشخاصي هم پيشنهاداتي مبني بر چاپ آثارشان به وسيلهي مؤسسهي خاني دادند.
3) نظرتان در رابطه با چارت آقاي آريانفر مبني بر نحوهي فعاليت كميتهي ادبي انستيتوخاني چيست؟
اشاره فرموديد چارت آقاي آريانفر؛ لازم ميدانم اين نکته را توضيح دهم که سرپرست انستيتوي خاني آقاي مهندس حاتمي است و آقاي آريانفر سرپرستي قسمت پژوهش (ليکولينهوه) انستيتو را به عهده دارند. من فعاليتهاي ادبي و فرهنگي اين مؤسسه را مثبت ميدانم. برپايي مراسم بزرگداشت براي شاعران و اديبان کرد نظير بزرگداشت براي کاک سواره ايلخانيزاده که پارسال برگزار شد، کار خيلي خوبي بود. همچنين نشستها و هم انديشيهاي اين مؤسسه را مثبت ميدانم. همين که يک مرکز فرهنگي براي کردهاي اروميه است في نفسه خوب است ولي اينها را کافي نميدانم. لازم است اين مؤسسه در درجهي اوّل آموزش خواندن و نوشتن و دستور زبان و زبانشناسي و ادبيات کردي را محور کار خود قرار دهد و همايشهاي بين مراکز فرهنگي و اهل قلم و زبانشناسان و مربيان زبان و ادبيات کردي را بيشتر کند و نشريهاي منتشر نمايد. به هر حال اميدوارم که با امعان نظر به پيشنهاداتم در اين گردهمايي که در اينجا نيز تکرار شده، انستيتوخاني گامهاي جديتر و مفيدتري در اين زمينهها بردارد و به خصوص پيشنهاداتي که در اين گردهماييها ميشود و تصميماتي که اتخاذ ميگردد پيگيري شود تا بهرهي بيشتري از اين همايشها برده شود.
4) اجراي پروژهي مشترك فرهنگي/ ادبي توسط انجمنها و شخصيتها به نظرتان در عمل چقدر موفقيتآميز است و ميتواند استقلال ادبي اين نهادها و شخصيتها را حفظ نمايد؟
من سخنم را با اين بيت شعر آغاز مينمايم:
دولت همه ز اتفاق خيزد بي دولتي از نفاق خيزد
اجراي پروژهها و برنامههاي مشترک و همدلي و همسويي و هم انديشي انجمنها و شخصيتهاي ادبي مسلماً نتايج خوبي خواهد داشت و هميشه کار دسته جمعي مثمرثمرتر از کار فردي است. اين همدلي و اتحاد و هم رايي هم براي پيشبرد اهداف فرهنگي و ادبي مفيد خواهد بود و هم مقامات دولتي نيز توجه بيشتري به خواستههاي قانوني اين مؤسسات مينمايند و بيشتر ترتيب اثر ميدهند.
5) استاد با توجه به اينكه مؤسسهي آموزش كردي «ادب» نيز آمادگي خود را براي مشاركت در اين پروژه اعلام نموده است فكر ميكنيد مؤسسهي جنابعالي و اين انستيتو چه همكاريهاي مشتركي ميتوانند با هم داشته باشند؟
مؤسسه فرهنگي و آموزشي ادب همواره آمادگي خود را جهت پروژهها و امورات فرهنگي چه دولتي و چه غيردولتي اعلام نموده و عملاً نيز اين کار را انجام داده است. ما ميتوانيم با انستيتوخاني پروژهها و برنامههاي مشترک زيادي داشته باشيم، گردهماييها و نشستهاي تخصصي فرهنگي، ادبي و آموزشي برگزار نماييم و به خصوص مؤسسهي ما که تجارب زياد چند ساله در امر آموزش زبان و ادبيات کردي داشته و جهت اطلاع «هم اکنون در اين مؤسسه چهار دورهي مختلف آموزشي خواندن و نوشتن و دستور زبان و زبانشناسي و ادبيات کردي و آموزش كردي با الفباي لاتين و تربيت مدرس زبان كردي برپا است که براي همهي اين دورهها کتابهاي چاپي و مدون دارد.» اين مؤسسه با اين توانمنديها ميتواند تجارب خود را در امر آموزش خواندن و نوشتن و ادبيات و زبانشناسي کردي در اختيار انستيتوخاني قرار دهد با در اختيار قرار دادن کتاب و اعزام مدرس، اشخاصي را که براي تدريس کردي آمادگي و صلاحيت علمي داشته باشند، راهنمايي و دورههاي کوتاه مدت براي اين مدرسها بگذارد که بتوانند با اسلوب صحيح علمي به تدريس زبان و ادبيات کردي بپردازند، همچنين چنانچه اشاره شد ما تجاربي در آموزش ادبيات کودکان و نوجوانان داريم که در اين زمينه هم ميتوانيم در برپايي دورههاي آموزش ادبيات کودکان و نوجوانان و ساير امور مربوط به اين رشته به انستيتوخاني کمک کنيم و توقع داريم انستيتوخاني نيز تجارب خود را در اختيار ما بگذارد و راهنمايي و کمکهاي مادي و معنوي خود را از ما دريغ نورزد.
6) استاد براي خوانندگان نشريه از شخصيت استادخاني و علت انتخاب نام ايشان جهت عنوان انستيتو توضيحاتي مختصر لطف بفرماييد.
احمد خاني از شاعران و عارفان بزرگ کرد است که حدود چهارصدسال قبل در قسمت کردنشين عثماني(ترکيه فعلي) ميزيسته است. منظومه (مم و زين) ايشان که به لهجة کرمانجي بالا (کرمانجي ژووروو) است، از آثار بر جستهي نظم کردي است و زنده ياد استاد عبدالرحمن شرفکندي(مامؤستا ههژار) آنرا به لهجهي موکرياني به نظم ترجمه کردهاند. مؤسسان انستيتو به ياد اين شاعر بزرگوار نام «خاني» را بر اين انستيتو گذاشتهاند.
7)حرف آخر:
حرف آخر من خطاب به انستيتوخاني و تمام انجمنها و مؤسسات آموزشي کردي و ادبا و شخصيتهاي فرهنگي کُرد، اين است که با همکاري و همياري و به دور از سياست و سياستزدگي براي ترويج فرهنگ و ادبيات و آموزش زبان مادريمان همت ورزيم و اختلاف سليقهها را کنار بگذاريم. و السلام.
سید یاسن قریشی